Tóm tắt

Trong xu thế hội nhập quốc tế và cách mạng khoa học kỹ thuật diễn ra mạnh mẽ, đầu tư nước ngoài đã trở thành vấn đề có ý nghĩa cực kỳ quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của mỗi vùng miền và mỗi quốc gia. Nhu cầu thu hút đầu tư vào quốc gia nói chung, các địa phương nói riêng nhằm phát triển kinh tế - xã hội trở thành vấn đề quan trọng. Bài viết sẽ phân tích mô hình SWOT trong hoạt động thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Hà Tĩnh và từ đó đề xuất một số chiến lược thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2026 - 2030.

Từ khóa: đầu tư trực tiếp nước ngoài, Hà Tĩnh, thu hút đầu tư, SWOT.

1. Mô hình SWOT và ý nghĩa của việc ứng dụng mô hình SWOT trong phân tích thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào một địa phương

Mô hình SWOT là tập hợp viết tắt những chữ cái đầu tiên của các từ tiếng Anh: Strengths (Điểm mạnh), Weaknesses (Điểm yếu), Opportunities (Cơ hội) và Threats (Nguy cơ) - là một mô hình nổi tiếng trong phân tích kinh doanh của doanh nghiệp. Điểm mạnh và điểm yếu là thuộc nội bộ doanh nghiệp còn Cơ hội và Nguy cơ đến từ bên ngoài.

Sau khi liệt kê các yếu tố, tiến hành hoạch định chiến lược phù hợp trên cơ sở phối hợp các yếu tố như sau:

- Chiến lược S-O (Strengths - Opportunities): Tận dụng những điểm mạnh khai thác cơ hội.

- Chiến lược W-O (Weaknesses - Opportunities): Đấu tranh với những điểm yếu để tận dụng tốt cơ hội.

- Chiến lược S-T (Strengths - Threats): Tận dụng những điểm mạnh để có thiểu giảm thiểu những rủi ro do tác động từ môi trường bên ngoài.

- Chiến lược W-T (Weaknesses - Threats): Khắc phục điểm yếu tránh nguy cơ bên ngoài.

Việc ứng dụng mô hình SWOT trong phân tích thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào một địa phương cho phép phân tích các thuận lợi có được, các cơ hội, ảnh hưởng, tác động cũng như những hạn chế có tính chủ quan và những trở ngại, thách thức khách quan đối với hoạt động thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào một địa phương. Từ đó có thể đưa ra các gợi ý chiến lược để thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào địa phương một cách có hiệu quả trong thời gian tới.

2. Phân tích mô hình SWOT trong hoạt động thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Hà Tĩnh

2.1. Điểm mạnh (S)

Thứ nhất, Hà Tĩnh có tốc độ tăng trưởng kinh tế khá cao trong những năm qua, đặc biệt sự phát triển nhanh của Khu kinh tế Vũng Áng với các dự án lớn, tạo sức mua hàng hóa lớn, thúc đẩy hoạt động sản xuất và đầu tư, thúc đẩy tạo nên một nền kinh tế năng động. Hệ thống kinh tế - xã hội của tỉnh những năm qua tương đối phát triển, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tốt. Tình hình chính trị ổn định, các chính sách pháp luật liên quan tạo nhiều thuận lợi cho các nhà đầu tư.

Thứ hai, Hà Tĩnh có những thuận lợi trong giao thông và phát triển kinh tế. Tỉnh có sự thuận lợi về vị trí địa lý cho việc hợp tác, trao đổi và thương mại với các tỉnh, các nước khác trong khu vực như Lào, Campuchia, Thái Lan... Hà Tĩnh có Quốc lộ 1A, đường Hồ Chí Minh, đường sắt Bắc Nam, quốc lộ 8A và đường 12A chạy sang Lào. Ngoài ra, tỉnh còn có cửa khẩu quốc tế Cầu Treo và cảng nước sâu Vũng Áng là trung tâm thương mại tạo thuận lợi cho việc trao đổi và hợp tác với các nước trong khu vực, tạo ra lợi thế xuất khẩu trong việc thu hút đầu tư nước ngoài. Những yếu tố này làm tăng sức cạnh tranh của địa phương trở nên hấp dẫn hơn so với các địa phương khác trong thu hút đầu tư.

Thứ ba, Hà Tĩnh đã tổ chức thành công các hội nghị, hội thảo quảng bá hình ảnh, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ hoạt động xúc tiến đầu tư, bao gồm: xây dựng các ấn phẩm, tài liệu xúc tiến đầu tư được thường xuyên và luôn cập nhật các thông tin mới nhất; Nâng cấp và đưa vào hoạt động trang web xúc tiến đầu tư tại địa phương; Xây dựng Kế hoạch xúc tiến đầu tư hàng năm theo hướng dẫn của Bộ Kế hoạch và Đầu tư và tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch; Tích cực tuyên truyền, quảng bá thông tin, hình ảnh về môi trường đầu tư, kinh doanh đến các Nhà đầu tư trên Đài phát thanh truyền hình Hà Tĩnh và Báo Hà Tĩnh; Nâng cấp Cổng thông tin điện tử của các sở, ban, ngành... Trên cơ sở đó, tạo ra những thông tin lan tỏa để thu hút đầu tư và các nhà đầu tư, doanh nghiệp, nhà đầu tư FDI có cái nhìn cụ thể về môi trường kinh doanh của tỉnh.

Thứ tư, nhiều chính sách có liên quan trong thu hút đầu tư được thực hiện khá tốt và mang lại hiệu quả. Năm 2021, tỉnh đã thực hiện công bố DDCI Hà Tĩnh (Báo cáo chỉ số năng lực cạnh tranh cấp sở ban ngành và địa phương Hà Tĩnh). Theo đó đã có những đánh giá xếp hạng làm động lực cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh của các sở, ban, ngành trong tỉnh.

2.2. Điểm yếu (W)

Thứ nhất, hệ thống giao thông vẫn còn những hạn chế nhất định về giao thông nội tỉnh vì vậy gây khó khăn cho các doanh nghiệp. Ngành công nghiệp phụ trợ, logistic kém phát triển, không đồng bộ, nguồn phụ kiện và các thiết bị phụ trợ khác còn hạn chế (phải nhập khẩu). Cơ sở hạ tầng thiếu tính đồng bộ làm hiệu quả dự án bị giảm đi, gây khó khăn cho các nhà đầu tư. Đặc biệt, hạ tầng khu kinh tế và các khu công nghiệp, cụm công nghiệp đa số mới chỉ dừng lại ở mức độ quy hoạch chung, chưa xây dựng các hạ tầng kỹ thuật thiết yếu.

Thứ hai, nguồn nguyên liệu tại địa phương chưa đáp ứng được nhu cầu đầu tư, đầu tư nước ngoài với nguồn vốn lớn. Các vấn đề về tiếp cận, sử dụng đất đai còn gây cản trở khó khăn cho quá trình đầu tư.

Thứ ba, về hoạt động truyền thông quảng bá địa phương. Chất lượng các nguồn thông tin về đầu tư từ địa phương còn kém, chưa đáp ứng được nhu cầu thông tin cần thiết của các nhà đầu tư nước ngoài.

Thứ tư, chất lượng nguồn lao động tại các dự án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thấp, chưa đáp ứng tốt yêu cầu của nhà đầu tư. Một số chủ doanh nghiệp trả công cho người lao động bằng với mức lương tối thiểu theo khu vực, yêu cầu tăng ca nhiều khiến tiền lương không đủ tái sản xuất sức lao động, dẫn đến mâu thuẫn giữa chủ sử dụng lao động và người lao động, dẫn đến tình trạng đình công, bãi công, đình trệ sản xuất làm thiệt hại cho cả hai bên như: dự án của công ty Haivina Hồng Lĩnh…

2.3. Cơ hội (O)

Thứ nhất, các hoạt động thu hút đầu tư nước ngoài vào Hà Tĩnh được thực hiện trong bối cảnh toàn cầu hóa, hợp tác quốc tế ngày càng sâu rộng. Sự hội nhập đã tạo ra sự chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về marketing lãnh thổ thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài với Hà Tĩnh. Nhờ đó, Hà Tĩnh có thể học hỏi các kinh nghiệm và áp dụng phù hợp trong quá trình thực hiện tại địa phương.

Thứ hai, hội nhập quốc tế đã giúp quan hệ của Việt Nam và đối tác đi vào chiều sâu, tạo thế đan xen lợi ích, góp phần tạo ra và gìn giữ môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước, nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Nhờ vậy, Hà Tĩnh có thể có nhiều cơ hội để quảng bá hình ảnh, tăng cường thu hút đầu tư phát triển kinh tế xã hội nói chung và nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài nói riêng.

Thứ ba, nhiều địa phương tại Việt Nam đã có những thành công nhất định trong các hoạt động thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài như Đà Nẵng, Bắc Ninh, Bình Dương... Vì thế, Hà Tĩnh có thể học hỏi kinh nghiệm của các địa phương này để áp dụng trong các hoạt động marketing lãnh thổ của địa phương.

Thứ tư, cơ chế chính sách của chính phủ và của địa phương tạo ra nhiều điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện các hoạt động marketing lãnh thổ thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào địa phương.

2.4. Thách thức (T)

Thứ nhất, Hà Tĩnh xa các trung tâm phát triển của cả nước, không nằm trong vùng kinh tế trọng điểm ưu tiên phát triển của cả nước. Thời tiết, khí hậu tương đối khắc nghiệt, thường xuyên bão lũ. Suất đầu tư cao, hạ tầng thiếu đồng bộ, thiếu mặt bằng sạch để kêu gọi đầu tư nên còn hạn chế trong việc thu hút, hấp dẫn các nhà dầu tư lớn.

Thứ hai, sự cạnh tranh giữa các địa phương về thu hút FDI ngày càng tăng nhanh, trong khi nhiều địa phương khác có nhiều điều kiện hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư.

Thứ ba, tác động của thị trường quốc tế và tình hình khó khăn chung của cả nước, đặc biệt sau ảnh hưởng của dịch bệnh covid căng thẳng trên toàn thế giới và Việt Nam: Kinh tế có xu hướng tăng trưởng chậm lại với các yếu tố rủi ro, thách thức gia tăng, căng thẳng gần đây giữa các nền kinh tế lớn khiến thương mại và đầu tư thế giới sụt giảm.

Thứ tư, hệ thống pháp luật liên quan đến thu hút đầu tư còn thiếu đồng bộ, thiếu tính ổn định trong khi công tác quản lý nhà nước được siết chặt đã dẫn đến tình trạng vướng mắc trong quá trình thực thi, áp dụng pháp luật trong giải quyết các thủ tục hành chính cho nhà đầu tư. Bên cạnh đó, các quy định của pháp luật về thủ tục, hồ sơ, giấy tờ còn phức tạp; một số quy định chưa rõ ràng, dẫn đến nhiều cách hiểu và áp dụng khác nhau, gây khó khăn trong việc tìm hiểu và thực hiện của nhà đầu tư.

3. 3. Một số chiến lược thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2026 - 2030

Thứ nhất, chiến lược tận dụng những điểm mạnh khai thác cơ hội (S - O)

Hà Tĩnh cần đẩy mạnh hợp tác với các tỉnh trong và ngoài nước, đẩy mạnh thực hiện các hình thức trao đổi kinh nghiệm. Sự hợp tác, liên kết có thể thông qua các diễn đàn hợp tác kinh tế vùng hoặc các câu lạc bộ Trung tâm xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch... Từ đó, các địa phương trong vùng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ và gắn kết hoạt động trên các lĩnh vực, khai thác tốt hơn tiềm năng của mỗi bên, thúc đẩy phát triển mỗi địa phương và đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của vùng. Để thực hiện định hướng này trên tỉnh cần tăng cường mở rộng quan hệ hợp tác kinh tế theo hướng đa đạng hóa loại hình hợp tác với nhiều hình thức khác nhau. Cần thiết nên có một lãnh đạo cấp tỉnh phụ trách lĩnh vực này đồng thời có sự phân công trách nhiệm rõ ràng đối với các cấp. Mặt khác, tỉnh cũng phải đảm bảo kinh phí đầy đủ cho hoạt động liên kết kinh tế.

 Thứ hai, chiến lược đấu tranh với những điểm yếu để tận dụng tốt cơ hội (W - O)

Hà Tĩnh cần nhanh chóng đầu tư về hạ tầng cơ sở bên trong và bên ngoài các KCN, KKT và các dịch vụ, tiện ích đi kèm. Thu hút vốn phát triển nhanh các dịch vụ tiện ích như: kho ngoại quan, ngân hàng, bưu điện, vé máy bay, dịch vụ ăn uống,… hỗ trợ cho hoạt động của doanh nghiệp đầu tư. Bên cạnh đó, hệ thống giao thông, xử lý chất thải cũng phải nhanh chóng hoàn thiện. Thêm vào đó, một trong những vấn đề mà nhà đầu tư cũng rất quan tâm đó là công tác giải phóng mặt bằng đầu tư bởi những yếu tố trong phong tục tập quán của tỉnh cũng ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp. Cần có sự hỗ trợ tích cực từ phía các cơ quan chính quyền cấp tỉnh về công tác này để các nhà đầu tư có thể chủ động giải phóng mặt bằng để có mặt bằng sạch xây dựng dự án theo chủ trương của tỉnh đã đưa ra.

Thứ ba, chiến lược tận dụng những điểm mạnh để có thiểu giảm thiểu những rủi ro do tác động từ môi trường bên ngoài (S - T)

Hà Tĩnh cần phân tích nhu cầu khách hàng và cải thiện quy trình xác lập khách hàng mục tiêu, từ đó xác định đúng đối tượng khách hàng mục tiêu. Xác định đúng đối tượng khách hàng mục tiêu sẽ giúp cho hoạt động thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài có trọng tâm và đạt được hiệu quả cao, ngược lại nếu xác định không chính xác thì các nỗ lực marketing không mang lại kết quả như mong đợi. Tỉnh cần phân đoạn thị trường các nhà đầu tư, nghĩa là phân nhóm các nhà đầu tư để có thể tìm hiểu kỹ lưỡng về nhà đầu tư giúp thỏa mãn tốt hơn các nhu cầu của nhà đầu tư để có những chiến lược tối ưu hơn trong thu hút và lựa chọn phù hợp với mục tiêu mà địa phương đặt ra.

Thứ tư, chiến lược khắc phục điểm yếu tránh nguy cơ bên ngoài (W - T)

Hà Tĩnh cần hoàn thiện thể chế kinh doanh và đầu tư trong tỉnh, từ đó hạn chế sự chồng chéo, thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật. Trên cơ sở chính sách, pháp luật của Trung ương và các điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của Hà Tĩnh, chính quyền tỉnh cần đẩy mạnh hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật đáp ứng được những đòi hỏi của nền kinh tế, tránh tình trạng chồng chéo, mâu thuẩn, thiếu ổn định và hiệu quả thấp. Song những quy định sáng tạo của chính quyền tỉnh trên cơ sở hệ thống pháp luật quốc gia cần đảm bảo tính thống nhất, thông suốt của toàn bộ hệ thống quản lý trong tỉnh và tính nghiêm minh của hệ thống luật pháp nói chung.

4. Kết luận

Tóm lại, việc ứng dụng mô hình SWOT trong phân tích thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài là công cụ hữu hiệu giúp Hà Tĩnh nhận diện rõ ràng các điểm mạnh, điểm yếu nội tại, đồng thời đánh giá các cơ hội và thách thức từ môi trường bên ngoài. Qua đó, địa phương có thể xây dựng chiến lược thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài một cách chủ động và hiệu quả hơn. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các địa phương trong và ngoài nước, việc chủ động xây dựng hình ảnh, nâng cao sức cạnh tranh và tạo dựng môi trường đầu tư hấp dẫn đang trở thành yếu tố mang tính chiến lược, quyết định đến khả năng thu hút và giữ chân các nhà đầu tư trong dài hạn.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. 1. Thủ tướng Chính phủ (2022), Quyết định về việc phê duyệt quy hoạch tỉnh Hà Tĩnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Hà Nội.
2. 2. Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tĩnh, CácChương trình xúc tiến đầu tư vào Hà Tĩnh hàngnăm giai đoạn 2020 - 2025