^Back To Top
foto1 foto2 foto3 foto4 foto5

Giải pháp tăng cường hiệu quả bảo vệ môi trường của doanh nghiệp

 

Tóm tắt

Sự tăng trưởng, lớn mạnh không ngừng của các doanh nghiệp, các nhà máy trong các khu công nghiệp, hoạt động các làng nghề giúp kinh tế xã hội Việt Nam có nhiều khởi sắc, đời sống vật chất người dân được cải thiện, tổng thu nhập quốc dân tăng nhanh, bên cạnh những thành quả đáng ghi nhận thì chính quá trình phát triển này cũng đồng thời đưa một lượng lớn chất thải vào môi trường, gây nên ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường, tài nguyên thiên nhiên và mất cân bằng sinh thái, mức độ ô nhiễm ngày càng trầm trọng, đe doạ trực tiếp sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững, sự tồn tại, phát triển của các thế hệ hiện tại và tương lai, đòi hỏi cộng đồng xã hội, đặc biệt là các doanh nghiệp, nhà máy cần có những giải pháp khắc phục kịp thời.

Từ khóa: doanh nghiệp, môi trường, ô nhiễm, tác động đến môi trường

Abstract

The growth, continuous growth of enterprises, factories in industrial parks, trade villages have contributed to the socio-economic development in Vietnam has improved, the material life of people improved, the total In addition to the remarkable achievements, this development also brings a large amount of waste into the environment, causing negative impacts on the environment, natural resources and the environment. Ecological imbalance, increased levels of pollution, direct threats to sustainable socio-economic development, the existence and development of current and future generations, Society, especially enterprises, factories need timely remedial measures

Keywords: enterprise, environment, pollution, Impact on the environment


1. Tác động của doanh nghiệp đối với môi trường

Để đảm bảo sự ổn định và phát triển của xã hội thì không thể phủ nhận vai trò của doanh nghiệp, hoạt động của doanh nghiệp đã đóng góp phần lớn nhất cho sự cường thịnh của một nền kinh tế, nâng cao mức sống của con người. Trong quá trình hoạt động, nhiều doanh nghiệp vẫn góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường, nhưng phần lớn các doanh nghiệp để tạo ra thành quả đó buộc phải tiêu tốn một lượng nguyên nhiên liệu, hóa chất … và thải ra môi trường lượng chất thải gây nên ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe con người 

1.1. Tác động tích cực 

Hoạt động của doanh nghiệp không chỉ có mặt tiêu cực mà trong những điều kiện cụ thể nó cũng có những đóng góp nhất định cho việc bảo vệ và cải thiện môi trường. 

Thứ nhất, nhiều lĩnh vực kinh doanh mà các doanh nghiệp tham gia góp phần tích cực trong bảo vệ môi trường, như doanh nghiệp kinh doanh du lịch có thể đầu tư xây dựng công viên, hồ nước, trồng rừng… góp phần cải thiện môi trường, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất công nghệ sinh học nhằm tạo ra các sản phẩm thân thiện môi trường giúp làm giảm áp lực lên khai thác và sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc thiên nhiên… việc phát triển ngành công nghiệp xử lý và tái chế chất thải thông qua việc nhập khẩu và sản xuất thiết bị phục vụ xử lý ô nhiễm sẽ cải thiện được chất lượng môi trường và giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường do chất thải…

Thứ hai, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp gia tăng nguồn tài chính cho doanh nghiệp, tạo ra nguồn đóng góp cho ngân sách nhà nước, đây chính là nguồn tài chính quan trọng đầu tư vào cơ sở vật chất, dây chuyền công nghệ phục vụ cho hoạt động cải thiện và bảo vệ môi trường. 

1.2. Tác động tiêu cực

Hoạt động của doanh nghiệp gây nên nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường đang là vấn đề nhức nhối thu hút sự quan tâm lớn của các nhà quản lý, cộng đồng xã hội

Thứ nhất, hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp có qui mô ngày càng lớn đòi hỏi tiêu tốn lượng nguyên nhiên liệu ngày càng nhiều, vì vậy các doanh nghiệp phục vụ đã gia tăng khai thác tài nguyên thiên nhiên để đáp ứng nhu cầu hoạt động của các doanh nghiệp, việc khai thác lượng lớn đã làm cho nhiều loại tài nguyên bị cạn kiệt, gây mất cân bằng sinh thái, ảnh hưởng đến môi trường sống. 

Thứ hai,nhìn chung, trong thời gian qua, việc phát triển các khu công nghiệp, các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh ở nước ta diễn ra khá nhanh song lại chưa đi đôi với đầu tư cơ sở hạ tầng về môi trường, việc xây dựng không tuân thủ thiết kế ban đầu, không xây dựng hoặc cắt giảm hệ thống xử lý rác thải nên hầu hết các doanh nghiệp trên cả nước chưa đáp ứng được những tiêu chuẩn về môi trường theo quy định. Thực trạng đó làm cho môi trường sinh thái ở nhiều địa phương bị ô nhiễm nghiêm trọng. cộng đồng xã hội đang phải đối mặt với thảm hoạ về môi trường.  Bên cạnh đó, với các hệ thống dây chuyền công nghệsản xuất lạc hậu dẫn đến việc sử dụng kém hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên gây nên tình trạng lãng phí và lượng rác thải, khí thải, nước thải tăng lên đáng kể.

Thứ ba, Việt nam là một nước đang phát triển, nhu cầu sản phẩm hàng hóa phục vụ sản xuất kinh doanh đang tăng cao, để đáp ứng nhu cầu đó, nhiều doanh nghiệp vì hoặc kém hiểu biết hoặc vì món lợi trước mắt đã nhập khẩu những dây chuyền công nghệ lạc hậu, những sản phẩm hàng hóa không thân thiện với môi trường. Một số lĩnh vực như nhiệt điện, xi măng, khai khoáng, mía đường, luyện thép...của nước ta vẫn đang sử dụng công nghệ lạc hậu, việc chuyển giao công nghệ mới chủ yếu dừng lại ở việc nhập khẩu máy móc, thiết bị cũ, phần lớn đã lạc hậu từ 2-3 thế hệ. 

 

Hiện nay, Việt Nam chỉ đứng thứ 56/140 quốc gia về xếp hạng cạnh tranh toàn cầu, mức độ hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp đứng thứ 121/140, khả năng tiếp thu công nghệ mới đứng thứ 112/140. Điều này thể hiện khả năng tiếp cận công nghệ sản xuất hiện đại của doanh nghiệp Việt Nam chúng ta còn rất thấp. Việc sử dụng công nghệ lạc hậu hay sản phẩm độc hại sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả sản xuất kinh doanh, môi trường sinh thái và sức khỏe cộng đồng

2. Thực trạng ô nhiễm môi trường ở Việt Nam

Ô nhiễm môi trường là vấn đề thời sự nóng bỏng không chỉ riêng Việt Nam mà nó là nguy cơ của toàn thế giới. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm môi trường, trong đó thủ phạm lớn nhất là do hoạt động công nghiệp của các nhà máy, doanh nghiệp, hoạt động sản xuất công nghiệp đã gây nên ô nhiễm về không khí, nước và chất thải rắn. Quá trình đốt các nhiên liệu hóa thạch như than, dầu, khí đốt tạo ra CO2, SO2, NOx, …; các chất thải hữu cơ chưa cháy hết như muội than, bụi; quá trình thất thoát rò rỉ hóa chất trên dây chuyền công nghệ… Tùy thuộc vào loại nhiên liệu sử dụng, qui trình công nghệ cũng như qui mô sản xuất quyết định đến mức độ độc hại đối với môi trường và ảnh hưởng sức khỏe con người

Hiện nay, trên cả nước hiện có 283 khu công nghiệp với hơn 550.000m3 nước thải/ngày đêm; 615 cụm công nghiệp nhưng trong đó chỉ khoảng hơn 5% có hệ thống xử lý nước thải tập trung. Hơn 500.000 cơ sở sản xuất trong đó có nhiều loại hình sản xuất ô nhiễm môi trường, công nghệ sản xuất lạc hậu. Trên 5.000 doanh nghiệp khai thác khoáng sản, vật liệu xây dựng; hơn 4.500 làng nghề. Hơn 13.500 cơ sở y tế hàng ngày phát sinh hơn 47 tấn chất thải nguy hại và 125.000 m3 nước thải y tế.(1)

Năm 2016, cả nước đã xảy ra gần 50 vụ việc xả chất thải độc hại ra các dòng sông, ven biển, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Các ngành thường xuyên để xảy ra sự cố môi trường là: khai thác khoáng sản, sản xuất sắt thép, các nhà máy nhiệt điện, sản xuất phân bón, hóa chất và các nhà máy xi măng...(3) Trong đó những vụ có tính chất nghiêm trọng, qui mô ảnh hưởng lớn như vụ việc ô nhiễm môi trường gây cá chết tại các tỉnh ven biển miền Trung, cá chết trên sông Bưởi ở tỉnh Thanh Hóa; sự cố sụt hồ chứa chất thải tuyển quặng chì kẽm của nhà máy tuyển nổi chì kẽm ở tỉnh Cao Bằng; vỡ bờ bao hồ nước đãi titan của Công ty trách nhiệm hữu hạn Tân Quang Cường ở tỉnh Bình Thuận; chôn lấp bùn thải trái phép ở tỉnh Đồng Nai; vụ thải chất thải rắn thạch cao chứa photpho cực độc với hàm lượng lớn ở tỉnh Hải Phòng... Theo báo cáo của bộ trưởng bộ công an, năm 2016 đã xử lý hơn 17.000 vụ vi phạm pháp luật về môi trường (2)  Con số này cho thấy mức độ vi phạm về môi trường ở nước ta hiện nay là quá lớn.

Nguyên nhân của thực trạng này là do nước ta đang trong quá trình phát triển nhanh, mạnh, ý thức trách nhiệm về bảo vệ môi trường của chủ doanh nghiệp, một số ngành, cấp chính quyền, tổ chức kinh tế, cộng đồng dân cư còn hạn chế; tình trạng chú trọng lợi ích kinh tế trước mắt, coi nhẹ công tác bảo vệ môi trường còn khá phổ biến.

Chất lượng, hiệu lực, hiệu quả các công cụ, biện pháp quản lý nhà nước về môi trường còn bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu và đầu tư cho bảo vệ môi trường còn rất hạn chế.

3. Một số giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả bảo vệ môi trường của doanh nghiệp

Hoạt động của doanh nghiệp bên cạnh đem lại thành quả to lớn, nó cũng đem nhiều tiêu cực đối với môi trường sinh thái, môi trường sống của con người.Tuy nhiên sự mâu thuẫn giữa hoạt động phát triển và BVMT là bản chất khách quan. bất kỳ hoạt động sản xuất kinh doanh nào cũng có những mặt trái của nó, nếu đòi hỏi hoạt động sản xuất kinh doanh hoàn toàn không ảnh hưởng đến môi trường thì chắc chắn sẽ không có bất kỳ một hoạt động kinh tế nào xảy ra. Vì vậy, vấn đề đặt ra là chúng ta cần đưa ra những giải pháp nhằm hạn chế tối đa sự tác động tiêu cực của nó. 

 Thứ nhất, cần xây dựng hệ thống quản lý nhà nước về môi trường một cách khoa học, trong đó cần phân cấp trách nhiệm quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường rõ ràng nhằm định hướng cho doanh nghiệp thực thi, tuân thủ các yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền như thế nào, đồng thời sự phân cấp rõ ràng cũng giúp cho các cơ quan chức năng và doanh nghiệp dễ dàng truy cứu trách nhiệm khi có sai sót xảy ra. Quy định chỉ định rõ cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm tiếp nhận thông báo về việc xảy ra sự cố môi trường. giúp cho người dân có thể biết thông tin cho cơ quan nào chịu trách nhiệm tiếp nhận và triển khai ứng phó.

Thứ hai, qui định đầy đủ và chặt chẽ về trách nhiệm của doanh nghiệp trong bảo vệ môi trường như yêu cầu doanh nghiệp có trách nhiệm ký quỹ cải tạo và phục hồi môi trường không chỉ trong lĩnh vực khoáng sản, khai thác tài nguyên mà đối với tất cả các dự án sản xuất, kinh doanh có tiềm ẩn gây ô nhiễm môi trường , doanh nghiệp chỉ được hoạt động khi được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường, Hằng năm hoặc trước khi hoạt động, doanh nghiệp cần lập lập kế hoạch bảo vệ môi trường và lập báo cáo về công tác bảo vệ môi trường.

Thứ ba, thực hiện việc kiểm tra, giám sát hoạt động xử lý nước thải, rác thải, khói bụi tại các doanh nghiệp, tiến hành xây dựng lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải tại các doanh nghiệp, các khu công nghiệp nhằm giám sát mức độ xả thải của các doanh nghiệp, phát hiện vi phạm của các doanh nghiệp để xử lý kịp thời, tránh tình trạng xấu gây ô nhiễm môi trường trầm trọng xảy ra.

Thứ tư, Xây dựng mức phạt đối với vi phạm xả thải của các doanh nghiệp, xử lý triệt để những doanh nghiệp vi phạm gây ô nhiễm môi trường, bên cạnh đó cần đưa ra các chính sách ưu đãi, khuyến khích đối với các doanh nghiệp đảm bảo điều kiện bảo vệ môi trường như giảm thuế, ưu đãi đầu tư, vay vốn…

Thứ năm, nâng cao nhận thức của doanh nghiệp trong công tác bảo vệ môi trường. Cần có những biện pháp nhằm tuyên truyền để các doanh nghiệp hiểu rằng bảo vệ môi trường là trách nhiệm của doanh nghiệp, và hơn nữa là sự sống còn của doanh nghiệp, bảo vệ môi trường là tiền đề để doanh nghiệp tồn tại và phát triển, chất lượng môi trường phù hợp sẽ nâng cao năng lực và thể lực lao động, đảm bảo về số lượng và nâng cao chất lượng nguồn nguyên, nhiên, vật liệu, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Để doanh nghiệp nhận thức được điều này, hàng năm các cơ quản lý nhà nước cần tổ chức các hội thảo, chuyên đề về mối quan hệ giữa môi trường và hiệu quả sản xuất kinh dooanh của doanh nghiệp, đồng thời thường xuuyên truyền tải các thông điệp về trách nhiệm bảo vệ môi trường thông qua nhiều công cụ khác nhau như pano, biển hiệu, đài, báo, internet…

4. Kết luận

Bảo vệ môi trường không phải là trách nhiệm chỉ của riêng của các chuyên gia, các kỹ sư hay của pháp luật,  cũng không phải thực hiện bằng những công việc quá lớn lao như là phải nghiên cứu ra một công trình, một máy móc hiện đại nào đó. Mỗi cá nhân, gia đình, doanh nghiệp đều có trách nhiệm và có khả năng bảo vệ môi trường theo cách riêng của mình, trong đó doanh nghiệp là nhân tố có mức tác động mạnh mẽ nhất, nếu doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm bảo vệ môi trường tốt sẽ đóng góp phần quan trọng trong giảm thiểu ô nhiễm môi trường, ngược lại nó sẽ gây ra những tác động, thậm chí là thảm họa đối với môi trường, ngay từ bây giờ đát nước chúng ta cần đề ra và thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường của doanh nghiệp mới có thể giữ gìn môi trường trong sạch, thân thiện, đảm bảo cuộc sống lành mạnh cho con người.

 

Tài liệu tham khảo

[1] Theo báo cáo của Bộ TNMT tại hội nghị toàn quốc về bảo vệ môi trường (24/8/2016)

[2] http://tuoitre.vn/tin/chinh-tri-xa-hoi/20161229/xu-hon-17000-vu-vi-pham-phap-luat-ve-moi-truong-nam-2016/1244032.html

[3] Báo cáo tổng kết công tác môi trường năm 2016, Tổng cục Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường)

[4]. http://vea.gov.vn/vn/truyenthong/tapchimt/Cần có chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia thiết kế, chế tạo công nghệ xử lý môi trường, 9/12/2015

 

Copyright © 2013. Khoa Kinh tế - Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Hà Tĩnh Rights Reserved.


Facebook twitter youtube